به نام خدا

 

 

چگونه برای کودکان خود برنامه ریزی کنیم؟

 

تهیه کننده: ابوالقاسم گودرزی

 

مدرس آموزش خانواده

 

 

دبستان معرفت

 

 

مهر 1391


مقدمه

امروزه یکی از مشکلاتی که دانش آموزان با آن روبرو هستند نداشتن یک برنامه مشخص و مدون به منظور انجام وظایف تحصیلی و بهره گیری مناسب از اوقات فراغت است. داشتن نظم و برنامه برای انجام تکالیف درسی و استفاده صحیح از اوقات فراغت نه تنها موجب بهبود عملکرد دانش آموز و استفاده مناسب و صحیح از وقت آنان می شود بلکه موجب کاهش بسیاری از درگیری های بین والدین و کودکان در این موارد می شود. این نوشتار مختصر، بنا به درخواست بسیاری از والدین و پاسخگویی به سوالات مکرر آنان در مورد نحوه برنامه ریزی برای فرزندانشان در محیط خانه و بیرون آن می باشد. امید است که    انشاء اله مفید فایده قرار بگیرد.

 

برنامه ایی برای انجام تکالیف تدوین کنید

بعضی کودکان نیاز دارند که بعد از مدرسه مدتی به بازی بپردازند و انرژی مازادشان را مصرف کنند ولی بعضی دیگر وقتی بازدهی بیشتری دارند که قبل از بازی تکالیفشان را انجام دهند.

نکته مهمی که در تدوین برنامه برای کودک باید به آن توجه داشت آن است که برنامه ریزی با همفکری و مشورت کودک باشد زیرا وقتی کودک خود در تدوین و تنظیم برنامه دخالت داشته باشد سعی می کند برنامه مطابق با نیازها و علایق او باشد و با جدیت بیشتری آن را انجام می دهد.

زمان برنامه باید طوری باشد که با زمان برنامه های تلویزیونی مورد علاقه کودک و زمان فعالیت های فیزیکی او تداخل نداشته باشد.

مکان ویژه ای برای انجام تکالیف تعیین کنید (محیط آرام با نور کافی و بدون عوامل حواس پرتی). محل مستقلی را برای کتاب و دفترهای کودک در نظر بگیرید و به استقلال او احترام بگذارید. این کار به کودک خواهد آموخت که منظم باشد و در مورد وسایل و ابزارش احساس مسئولیت بکند.

برای کودکی که به جای انجام تکالیفش به بازی می پردازد، از خود بازی یا فعالیت های دیگر که مورد علاقه اوست به عنوان پاداشی برای انجام تکالیف استفاده کنید.

به او نشان دهید که چگونه می تواند یک تکلیف طولانی و پیچیده را به بخش ها و اجزاء کوچکتر تقسیم کند هنگامی که از نظر کودک تکالیف درسی پیش از حد زیاد و مشکل است آن را تا حد ممکن در قالب واحدهای کوچک و قابل کنترل تقسیم کند.

بجای توجه به نتیجه عملکرد فرزندتان تلاش و کوشش او را تحسین کنید هر چند که نتیجه دلخواه را بدست نیاورد. انتظار نداشته باشید کار کودک بی نقص باشد عادت های بهترین خواهی را از بین ببرید زندگی کودک را چند بعدی کنید بطوری که در کنار تحصیل، ورزش و تفریح هم داشته باشد.

یکی از مشکلاتی که معمولاً کودکان در تحصیل با آن روبرو می شوند عدم آشنایی با    روش های صحیح مطالعه است. به کودک بیاموزید مهارتهای مطالعه را فرا بگیرد. مطالعه کتب روش های صحیح مطالعه در این مورد مفید است.

برنامه پیشنهادی برای دانش آموزان دوره ابتدایی (پایه های اول، دوم و سوم)

برای انجام تکالیف توسط دانش آموزان پایه های اول تا سوم به طور متوسط یکساعت کافی می باشد البته با توجه به نیاز کودک این مقدار می تواند افزایش یابد.

بطور مثال: صبح ها از ساعت 9 الی 10           بعدازظهرها 16-15

توصیه می شود که در هنگام انجام تکالیف یک استراحت کوتاه 5 تا 10 دقیقه ای داشته باشد.

برای دانش آموزان پایه های چهارم تا ششم 5/1 تا 2 ساعت با توجه به نیاز کودک برای انجام تکالیف پیشنهاد می شود به شرط آنکه یک وقفه و استراحت کوتاه 5 تا 10 دقیقه ای در این ساعات داشته باشد.

توصیه می شود که در روزهای تعطیل کودک علاوه بر انجام تکالیف و دروس خود حداقل دو ساعت از اوقات خود را به مرور و دوره کردن دروسی که در طول هفته یاد گرفته اختصاص دهد.

 

توصیه هایی برای استفاده بهینه کودکان از اوقات فراغت

1- حداقل روزی یکساعت از اوقات خود را به مطالعه کتب غیر درسی و مجلات مناسب اختصاص دهد. مطالعه این کتب علاوه بر تقویت رشد ذهنی کودک موجب افزایش معلومات و تقویت مهارت های خواندن و نوشتن و صحبت کردن در آنان می شود.

2- حداقل یک تا یک ساعت و نیم از اوقات کودک به انجام ورزش و فعالیت بدنی اختصاص یابد. انجام فعالیت های ورزشی علاوه بر اثرات مفید آن بر سلامتی جسم و روح و روان کودک و ایجاد نشاط و شادابی می تواند عملکرد مغز کودک را بهبود ببخشد و قدرت یادگیری او را افزایش دهد.

3- واگذاری بخشی از وظایف خانه متناسب با توانایی کودک، مسئولیت پذیری را در وی تقویت می کند.

4- تماشای تلویزیون و انجام بازی های رایانه ای توسط کودک را محدود کنید.

5- کودک را تشویق کنید که در اوقات فراغت با همسالان و دوستان خود معاشرت داشته باشد. داشتن روابط اجتماعی سالم با دیگران برای تقویت مهارت های اجتماعی کودک لازم و ضروری است.

 

نکات مهمی که در برنامه ریزی برای کودکان باید به آن توجه داشت

1- در ساعت اولیه روز مطالعه کنید. تحقیقات نشان داده که هر ساعت مطالعه در روز مساوی است با یکساعت و نیم مطالعه در شب.

2- قبل از شروع کلاس و پس از پایان کلاس مطالعه کنید. یکی از بهترین روش های یادگیری دروس آن است که دانش آموز یک مرور خیلی سریع و اجمالی از درسی که قرار است معلم تدریس کند داشته باشد پس از پایان کلاس و مدرسه در اولین فرصت مطالبی را که معلم به تازگی تدریس کرده مرور نماید تا یادگیری مطالب در ذهن او تثبیت گردد.

3- بچه ها را عادت دهید کارهای خود را اولویت بندی کنید بر طبق اصل پارتو موارد مهم در یک فعالیت روزانه تنها به چند مورد خاص محدود می شود. در هنگام برنامه ریزی برای کودکان این اصل را در نظر داشته باشید. با فهرست کردن و اولویت بندی اولین و مهمترین کارها و وظایف بچه این اصل را به کار ببرید. بطور مثال انجام تکالیف درسی به عنوان مهمترین وظیفه کودک در اولویت قرار بگیرد.

4- برای انجام تکالیف و وظایف تحصیلی توسط کودکان یک مدت زمانی مشخص تعیین کنید. بر طبق «قانون دفی پارکنیسون» هر کاری خود را با زمان تعیین شده بر آن منطبق      می سازد. برای انجام کارها و تکالیف توسط کودکان یک سقف زمانی تعیین کنید به نحوی که آن کار در زمان تعیین شده مشکل باشد.

5- کودکان لازم است در هنگام مطالعه یک استراحت کوتاه داشته باشند. تحقیقات نشان داده مطالعه از طریق جلسات متعدد کوچک بیشتر از جلسات مداوم و طولانی میزان یادگیری را افزایش می دهد (در هر ساعت 10 دقیقه هر نیم ساعت 5 دقیقه).

 

مدت انجام تکالیف برای کودکان دوره ابتدایی باید چقدر باشد

باید توجه داشت چون در این سنین ماهیچه های آنها (ماهیچه های کوچک) هنوز به اندازه کافی رشد نکرده اند لذا باید از دادن تکالیف زیاد خودداری کرد.

مدت انجام تکالیف برای دانش آموزان پایه اول 20 دقیقه است. اگر زمان انجام تکالیف بیشتر از این طول بکشد کودک رویایی شده و حواس وی به جاهای دیگر معطوف می شود.

برای پایه های دوم به بالا هر سال 10 دقیقه به این زمان اضافه می گردد (بین 30 تا 60 دقیقه). تکالیف طولانی و مشکل را به بخش های کوچک تقسیم کنید.

 

تمرکز حواس Concentrating

تمرکز به زبان ساده عبارت است از تفکر سازمان یافته و منظم

حواس پرتی می تواند ناشی از عوامل زیر باشد:

1-   عوامل بیرونی مانند مناظر و صداها که ذهن انسان را مشوش می کند.

2-   عوامل درونی نظیر نگرانی ها، دلواپسی ها و رویاهای فرد، اضطراب و ...

روانشناسان معتقدند که در هنگام مطالعه ما به برخی امور عادت می کنیم (شرطی شدن). برای مثال هنگامی که در اتاق نشسته اید و بر روی میز مطالعه کوچکتان مشغول درس خواندن هستید اگر ناگهان به رویا بروید یا شروع به چرت زدن کنید عادت می کنید. فقط در هنگام مطالعه از میز مطالعه استفاده کنید و هر موقع احساس خواب یا خشتگی می کنید به رختخواب رفته و استراحت کنید.

یکی از مشکلات اساسی دانش آموزان در هنگام مطالعه و عدم یادگیری مطلوب مفاهیم درسی ممکن است ناشی از عدم تمرکز کافی و حواس پرتی باشد. مثلاً آگاهی اوقات ممکن است کودک مشغول انجام تکالیف و مطالعه دروس باشد ولی تمرکز لازم را بر روی مطلب نداشته باشد و حواس وی به جای دیگری معطوف باشد لذا باید درهنگامی که کودک دروس خود را مطالعه می کند شرایطی را فراهن کنیم که حتی الامکان هیچ گونه عوامل حواص پرتی در اطراف کودک وجود نداشته باشد.

گاهی اوقات ممکن است عوامل حواس پرستی در درون و در ذهن کودک باشد مانند داشتن هیجان یا نگرانی یا دلهره در هنگام مطالعه. در این مواقع توصیه می شود صحبت های لازم با کودک انجام شود و شریط روحی و روانی و عاطفی مناسب در خانه فراهم گردد تا وی بتواند با آرامش کافی تکالیف درسی خود را انجام دهد.

 

چگونه اضطراب امتحان را در کودکان کاهش دهیم

1- برای کودکتان محیطی حمایتگر و دلگرم کننده بوجود آورید. مثلاً آیا کودک شما جرات نمی کند نمره های بدش را هم مثل نمره های خوب به شما نشان دهد. بی آنکه از واکنش احتمالی شما بترسد. باید رفتار ما با کودک طوری باشد که او بتواند بدون نگرنی و دغدغه مسائل و مشکلات و حتی خطاها و اشتباهات خود را با والدین مطرح نماید.

2- کودک برنامه ای منظم برای مطالعه دروس در طول سال داشته باشد بطوری که در زمان امتحان آمادگی لازم را داشته باشد.

3- از کودک امتحان آزمایشی بگیرید تا نقاط ضعفش برطرف شود. پاسخ دادن به نمونه سوالات امتحانی متعدد و متنوع نگرانی های او را برای امتحان کاهش می دهد.

4- کودک هر چند وقت یکبار مروری بر درس های خود داشته باشد. بنا بر نظر «ابینگهوس» انسان بعد از یکماه حدود 80 درصد مطالب فرا گرفته شده را فراموش می کند. لذا توصیه می شود به منظور جلوگیری از فراموشی مطالب درسی بعد از یک تا دو هفته مطالب خوانده شده را دوباره مرور کند.

5- کودک را عادت دهید با خودش (بطور مثبت) صحبت کند، ما یک صدای درونی داریم که بطور پیوسته در گوش ما نجوا می کند. در صورتی که صدای درون مثبت باشد به دقت به صدای آن گوش کنید. احتمالاً شما را برای امتحان آماده می کند (مثلاً من حتماً در امتحان موفق می شوم یا من آمادگی لازم را برای پاسخ دادن به سوالات امتحان را دارم). ولی اگر پیام درون شما نامناسب و تخریب کننده است باید برای تغییر آن هر چه سریعتر اقدام کنید (مثلاً من نمی توانم فردا در امتحان موفق باشم، اگر سوالات مشکل باشد ... یا اگر مطالب خوانده شده را فراموش کردم ...) بنابراین باید کودک را تشویق کنیم تا با بکار بردن کلمات و جملات مثبت (خصوصاً قبل از خواب) عادت کند با خود یک گفتگوی درونی مثبت داشته باشد.

6- کودک را عادت دهید در هنگام اضطراب چند نفس عمیق داشته باشد (نظریه بوهلر) مثلاً هنگام دم هوا را به صورت عمیق وارد ریه کند بطوری که با دست گذاشتن روی شکم بر آمده شدن آن مشخص باشد و هنگام بازدم آن را به آرامی بیرون بفرستد طوری که         می خواهد شعله های یک شمع را به آرامی به حرکت در آورد.

 

 

 

چگونه کودک خود را تشویق کنیم

باید توجه داشته باشیم که 85% شیوه های انضباط مبتنی بر روش های تشویقی و فقط 15 درصد از روش های تنبیهی استفاده می گردد. سعی کنید موفقیت ها و پیشرفت های کودک هر چند ناچیز را بزرگ جلوه داده و او را مورد تشویق قرار دهیم. عکس ها، کارتها و نشانها و تصاویری از تلاش ها و موفقیت های فرزند خود را در جای مناسب و در معرض دید نصب کنید.

نکته ای که در تشویق کردن حائز اهمیت است آن است که تعریف و تمجید کافی نیست. باید نسبت به کارش علاقه نشان دهید و در این زمینه اظهارنظر کنید. مثلاً خواندن انشاء بچه و اظهارنظر درباره آن او را بیشتر خوشحال می کند تا یک تحسین خشک و خالی. اظهارنظر مشروح و پر معنی درباره رفتار خوب و عملکرد شایسته از تحسین پی در پی مفیدتر است. علاقمندی نسبت به کارها و فعالیت های کودک و همکاری با او را جایگزین تحسین کنید. اظهار علاقمندی به کارهای بچه بهترین روش برای تقویت مثبت اوست، بجای مقایسه کودک با دیگران هر گونه پیشرفت و تغییر مثبت در فتار و عملکرد کودک نسبت به قبل راحتی اگر خیلی جزئی و ناچیز باشد مورد توجه و تشویق قرار دهید. مقایسه کردن کودک با دیگران حتی خواهر و برادر و موفقیت های آنان را به رخ بچه کشیدن و عزت نفس بچه لطمه می زند و حس حسادت را در او تحریک می کند بجای مقایسه برای او اهداف واقع بینانه و قابل دسترس تعیین کنید بطوری که بتواند با حداکثر تلاش و کوشش به این اهداف دست پیدا کند.

انتظار شما از کودکان باید معتدل و معقولانه باشد. داشتن انتظار کم باعث کم شدن تلاش او می شود و در انتظار زیاد از کودک بدون توجه به توانایی هایش او را سرخورده و ناامید    می کند.

با رفتار خود به کودک نشان دهید که مدرسه رفتن او، اتفاق هایی که برای او در مدرسه رخ می دهد و موفقیت هایی که در مدرسه کسب می کند برای شما مهم و با اهمیت است.

از دادن پاداش به عنوان رشوه خودداری کنید زیرا تصور می کند هر زمان که کاری را انجام می دهد باید پاداش بگیرد.

به جای تاکید بر هوش فرزندتان از تلاشش قدردانی کنید (برای من مهم آن است که تو تلاش خود را کرده ای و مطمئن هستم با ادامه تلاش حتماً موفق می شوی) و به جای توجه به توانایی هایش به پیشرفتش توجه کنید (مثلاً تو نسبت به قبل بهتر عمل کرده ای یا ما واقعاً تحت تاثیر تلاش تو برای این موضوع قرار گرفتیم).

او را برای کاری که انجام داده تشویق کنید نه برای شخصیتش، مثلاً می بینم که تکالیفت را سر وقت تمام کردی نه اینکه تو دانش آموز خوبی هستی.

در رفتار با کودکان سعی کنید از کلمات، جملات و برچسب های مثبت استفاده کنید . کلمات و عبارات و برچسب هایی که توسط والدین در مورد کودک تکرار می شود با توجه به اعتمادی که به والدین دارد تبدیل به باور برای او می شود.

 

 

تغذیه کودکان در دوره ابتدایی

در میان وعده های غذایی کودکان صبحانه از اهمیت زیادی برخوردار است. در واقع صبحانه موتور بدن را روشن می کند و به بدن انرژی می دهد. نهار و شام مانند چند تکه ذغال است که در آتش انداخته می شود.

مقدار انرژی که بدن شما می تواند روزانه تولید کند بستگی به مقدار قند دارد که صبحانه در خون شما بوجود می آورد نخوردن صبحانه موجب پایین افتادن قند خون و کاهش قدرت یادگیری و تمرکز می شود. کیفیت تغذیه دانش آموزان می تواند روی هوش آنان موثر باشد. در نیویورک با افزودن مواد غذایی مکمل، لبنیات و حذف طعم دهنده ها و مواد رنگی و امثال آن از مواد خوراکی این بچه ها شاهد رشد 14 نمره ایی IQ در آن ها بوده اند.

در وعده های غذایی باید انواع گروه های غذایی از جمله پروتئین ها، هیدرات های کربن و ویتامین ها وجود داشته باشد پروتئین ها ضمن رشد و ترمیم بافت های بدن موجب تفکر سریعتر و بهتر بچه ها می شود.

شیر و لبنیات به عنوان یکی از بهترین مواد غذایی برای کودکان محسوب می شوند.

شیر و لبنیات به علاوه بر اینکه غذای کامل به حساب می آیند ضمن تامین پروتئین مورد نیاز می تواند املاح و مواد معدنی و ویتامین های مورد نیاز بدن کودکان را تامین کنند، متابولیسم مغز تحت تاثیر مبادلات کلسیم و فسفر قرار دارد. میوه و لبنیات و غلات و شیر سرشار از کلسیم و فسفر هستند.

آهن می تواند در خون سازی و تقویت قدرت یادگیری کودکان موثر باشد. بهترین نوع آهن قابل جذب در غذاهای حیوانی مثل گوشت مرغ و جگر وجود دارد. این مواد منبع آهن هستند که کمبود آن منجر به کندی یادگیری و ضعف حافظه می شود.

میوه ها و سبزیجات با تامین ویتامین A و آنتی اکسیدان ها و نیز گلوکز مورد نیاز بدن که عمدتاً از هیدروکربن ها تامین می شود بهترین راه حمایت تغذیه ای از رشد کودک        می باشد.

سبزی های تازه و میوه جات به جهت داشتن ویتامین هایی نظیر ویتامین D , B , A نقش ارزنده ایی در متابولیسم مغز دارند. ویتامین B صرفاً بخاطر عنصر B12 در آن کار مغز را تسهیل می کند در جوانه گندم، گردو و فندوق و بادام و ماست وجود دارد.

«فسفر» نقش مهمی را در متابولیسم مغز بازی می کند موادی که فسفر فراوان دارند عبارتند از گردو، خشکبار و غلات، لبنیات، زرده تخم مرغ، عدس، سیر، عسل، پیاز و ماست و مغز گوسفند یا گاو.

انواع میوه و سبزی سرشار از آنتی اکسیدان بوده و از آسیب های مغز جلوگیری می کند. به علاوه منبع غنی پتاسیم هستند که مانع ضعف فکری می شود.

میوه های اسیدی مانند پرتقال که مملو از ویتامین C است به تقویت حافظه کمک می کند.

حبوبات منبع عالی هیدروکربن برای تقویت عملکرد مغز بسیار موثر می باشد.

مصرف ماهی (حداقل دو وعده در هفته) چربی های مورد نیاز مغز را فراهم می آورد.

تخم مرغ که بعد از شیر دومین ماده مهم غذایی برای کودکان است ماده ای به نام کولین    می سازد که ویتامین مورد نیاز مغز را تامین می کند. چربی موجود در زرده تخم مرغ که پر ارزش ترین آن «لیسیتین» نام دارد که غذای اصلی شبکه عصبی بدن انسان بوده و وجودش برای حفظ حافظه و قوای تفکر ضروری است و زرده تخم مرغ که فسفر فراوان دارد.

مغز پسته مقوی قلب و هوش و حافظه است. ماست حافظه را تقویت می کند.

 

تنقلات زنگ تفریح

مصرف خوراکی هایی مانند پفک، چیپس، انواع شکلات، پاستیل که در مدارس معمول است نه تنها هیچ نوع انرژی و مواد مغذی به بدن نمی رساند بلکه حاوی رنگ ها و اسانسها و چربی های مضر نیز هستند و با ایجاد سیری کاذب دانش آموزان از خوردن مواد لازم باز     می مانند و تولید انواع بیماری ها می کنند.

مواد غذایی سالم که در زنگ های تفریح توصیه می شود عبارتند از نان، پنیر، کره مربا، عسل، پسته، بادام و فندق خرما و گردو به علت انرژی بخش بودن و حمل سریع ، انجیر خشک- انواع میوه ها، کشمش و غیره.

 

خواب در کودکان دوره ابتدایی

بنابر مطالعات «چالرز زیلر» رئیس گروه پزشکی کم خوابی باعث آسیب رساندن به حافظه کوتاه مدت، قدرت تمرکز و توانایی تصمیم گیری می شود. خواب کافی بر توانایی تفکر اخلاق اثر می گذارد.

کودکانی که خواب کافی ندارند در هنگام حضور در مدرسه از قدرت یادگیری و تمرکز کمتری برخوردارند. باید توجه داشت که بی خوابی ها جمع می شود. بطور مثال اگر صبح دوشنبه احساس خستگی می کنید مطمئناً خستگی صبح شما بیشتر خواهد بود. خواب آخر هفته روزهای تعطیل به هیچ وجه نمی تواند خواب نامنظم هفتگی را جبران کند.

بنابر مطالعات بنیاد ملی امریکا کودکان در سنین ابتدایی باید هر شب 10 تا 12 ساعت بخوابند.

دیر خوابیدن و دیر بلند شدن باعث لطمه به رشد کودک شده و موجب می شود مواد سمی از بدن دفع نشود. ساعت 9 تا 11 شب زمانی برای از بین بردن مواد سمی و غیرضروری که توسط آنتی اکسیدان انجام می شود. در این ساعت بهتر است بدن در حال آرامش باشد در غیر این صورت اثر منفی بر سلامتی کودک گذاشته است. نشستن تا پاسی از شب همراه با بزرگترها توسط کودکان نه تنها به سلامتی آنها لطمه می زند بلکه به یادگیری آنان در مدرسه نیز آسیب وارد می کند.

 

ورزش و فعالیت بدنی

کودکان لازم است حداقل یک تا دو ساعت در شبانه روز فعالیت بدنی داشته باشند. ورزش و فعالیت بدنی با تولید سروتونین (موادی که تولید نشاط و شادابی می کنند) در مغز و رساندن اکسیژن و مواد غذایی بیشتر به مغز موجب افزایش عملکرد آن می شود . به منظور جلوگیری از بروز بیماری های قلبی در سنین بالا کودکان باید حداقل روزی 90 دقیقه بازی و تحرک داشته باشند (منظور فعالیت های پرتحرک) انجام تحرک به مصرف بهینه مواد غذایی کمک کرده و از اضافه وزن جلوگیری می کند.

بازی های گروهی برای شکل گیری بهتر شخصیت کودکان موثرتر است. بازی های گروهی قابلیت سازگاری فرد را با محیط اجتماعی مشخص می کند و آن را پرورش می دهد.

 

تماشای تلویزیون و بازی های رایانه ای را محدود کنید

بر تماشای تلویزیون فرزند خود نظارت کنید. تماشای تلویزیون یک فعالیت منفعل است. هیچ کنش متقابلی در آن وجود ندارد . بنابراین از طریق آن تجربه واقعی کسب نمی شود و مطالب کمی آموخته می شود.

آموزش های تلویزیون مغایر با رشد زبانی و مغایر با فعالیت ذهنی شدید و خلق تصورات است. تصویر یک بعدی اطلاعات در تلویزیون از حساسیت کودکان در فهم ارتباطات و احساسات واقعی می کاهد.

تلویزیون الگوهای مغزی را مختل می کند. بعد از تماشای طولانی مغز تماشاچی به اولین مرحله آرامش عمیق می رسد و ممکن است خواب به ما دست بدهد.

تماشای طولانی تلویزیون و بازی های الکترونیکی و کامپیوتر باعث می شود که مغز کودکان مدت زیادی در معرض امواج الکترونیکی قرار گیرد و خسته شده و اختلال در حافظه آنها ایجاد شود . اگر تمام روز را به تلویزیون چسبیده ارتباط با والدین و دیگران قطع می شود. همچنین ادراک مستقیم و لمس دنیای اطراف که برای رشد به آن نیاز دارد از او سلب      می شود و مهارت های حرکتی و ابتکار و خلاقیت خود را از دست می دهد.

تلویزیون مانع از رشد تفکر منطقی و قوه تخیل کودکان می شود و مانع بهبود مهارت های کلامی می شود. برنامه های تلویزیون قطعاً ارزش های کودکان و برداشت های آنها از دنیا و واقعیت های جامعه را تحت تاثیر قرار می دهد و برخلاف بزرگسالان که خام و احساساتی هستند و قرق بین واقعیت و افسانه را تشخیص نمی دهند و هر چیزی را که می بینند و     می شنوند باور می کنند و جذب آن می شوند.

90% بازیهای رایانه ای رایج در بین کودکان مغایر با باورهای ملی و فرهنگی و مذهبی ما    می باشد.

بسیاری از بازی های رایانه ای و برنامه های خشن تلویزیون روحیه خشونت طلبی را در کودکان تقویت می کند اما باید توجه داشت برنامه های سالم و سرگرم کننده و طنز اگر به صورت نظارت شده و محدود باشد و مانع از فعالیت های لازم دیگر کودک نشود (مثل انجام تکالیف و ورزش و ارتباطات اجتماعی) برای تمدد اعصاب و سلامت عقل مفید است. به طور کلی تماشای تلویزیون اگر فقط یک تا ده ساعت در هفته و مختص به تماشای   برنامه های سالم و مناسب باشد تاثیر مثبت دارد.

 

عدم مقایسه کودکان با هم

مقایسه کردن نابجا می تواند اعتماد به نفس بچه ها را کاهش دهد. والدینی که دائماً موفقیتها و پیشرفت های دوستان و همکلاسی ها را به رخ بچه خود می کشند در واقع احساس ناتوانی و ضعف را در او تقویت و القاء می کنند البته اگر مقایسه به منظور رقابت سالم صورت گیرد می تواند مفید باشد ولی اگر قرار باشد کودک دائماً پیشرفت خود را با دیگران مقایسه کند و ناچار کسانی را موفق تر از خود ببیند احساس ناامیدی و ناتوانی در او بوجود می آید و از ادامه کار باز می ماند.

رفتار هر بچه را به طور انفرادی کانون توجه قرار دهید. باید شرایطی را فراهم آوریم که از ریتم و آهنگ پیشرفت خودش احساس شادمانی کند . برنامه و اهداف واقع بینانه و قابل دسترس تعیین کنید مثلاً در درس ریاضی مطمئن هستم با تلاش و کوشش بیشتر نتیجه بهتری می توانی بگیری یا مثال دیگر، امروز نتیجه عملکرد تو نسبت به هفته قبل کمی بهتر شده و این نشان می دهد که تلاش و زحمت بیشتری کشیده ای.

 

مهارت های مطالعه

یکی از مشکلات اساسی و مهم کودکان در یادگیری مطالب درسی عدم آشنایی آنان با روشهای صحیح مطالعه است. ممکن است کودکی تلاش زیادی کند اما به علت استفاده از روش نادرست مطالعه نتواند مطالب را خوب یاد گرفته یا به ذهن بسپارد. یکی از روش های معروف و موثر در مطالعه روشی است که توسط رابینسون از دانشگاه اوهایو ارائه کرده است (روش SQ3R). این روش به طور خلاصه بشرح ذیل می باشد:

1- Survey (مطالعه اجمالی): دانش آموز قبل از اینکه به طور دقیق شروع به مطالعه درسی کند یک بار با نگاه کردن به عنوان های اصلی و فرعی مطالب را در مدت چند دقیقه سریع و روزنامه وار مطالعه کند تا یک برداشت کلی از موضوع درسی داشته باشد.

2- Question (سوال کردن): در این مرحله دانش آموز عناوین اصلی و فرعی و مطالب مهم و اساسی در هر پاراگراف را به سئوال تبدیل می کند.

3- Read خواندن و پاسخ دادن به سوالات: در این مرحله دانش آموز شروع به خواندن مطالب درسی کرده و به سوالاتی که در مرحله قبل طرح کرده پاسخ می دهد.

4- Recite از برخوانی: در این قسمت دانش آموز پس از خواندن، مطالبی را که مطالعه کرده و خوانده است از بر خوانی می کند یعنی پس از خواندن مطلب آن را با عبارات و کلمات خودش نزد خود تکرار می کند (تحقیقات نشان داده دانش آموزانی که 20 درصد وقت خود را به مطالعه و 80 درصد را به از بر خوانی می گذرانند بهتر از سایرین مطالب را آموخته اند).

5- Review (مرور و دوره کردن مطالب خوانده شده): یکی از اشکالات اساسی که بر این روش وارد است آن است که در این روش از اندیشیدن خبری نیست لذا یکی از مواردی که دانش آموز در هنگام مطالعه باید به آن توجه کند اندیشیدن در مورد مطالب و موضوعات خوانده شده است. بنابراین هر چه قدر دانش آموز سعی کند مفاهیم درسی را درک کند و بفهمد (نه فقط طوطی وار حفظ کند) و مثال هایی از خودش ارائه دهد و در رابطه با آن بیندیشد این مفاهیم مدت بیشتری در حافظه ثبت خواهد شد.



:: موضوعات مرتبط: آموزش، اخبار مدرسه
نویسنده : امین روستایی-معاونت آموزشی مدرسه
تاریخ : 91/09/12
جهت اطلاع از تنظيمات و ويــــرايش اين قالب اينجا را کليک کنيد.

.:: کليک کنيد ::.